BASIN ODASI

Cengiz Aytmatov özel bir programla anıldı

İBB Kültür A.Ş., Kırgız yazar Cengiz Aytmatov için her yıl geleneksel hâle getirdiği anma toplantılarının bir yenisini daha Türk Dünyası Kültür Mahallesi’nde gerçekleştirdi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kültür A.Ş., Kırgız yazar, diplomat ve siyasetçi Cengiz Aytmatov için her yıl geleneksel hâle getirdiği anma toplantılarının bir yenisini daha Kültür A.Ş.’de gerçekleştirdi.

Kırgızistan Başkonsolosluğu, İBB Kültür A.Ş. ve Kırgız Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği’nin işbirliğiyle Türk Dünyası Kültür Mahallesi’nde düzenlenen etkinlikte Aytmatov’un hayatı, edebî ve siyasî kişiliği ile eserleri ele alındı.

Programa, Kırgız Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Prof. Dr. İbrahim Junusov, İBB Kültür A.Ş. Genel Müdürü Nevzat Kütük, Türk Keneşi Genel Sekreter Yardımcısı Abzal Saparbekulu , Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Başkanı Közhan Yazgan, Avrasya Türk Dernekleri Federasyonu Başkanı İsmail Cengiz, Yard. Doç. Dr. Muzaffer Ürekli, Doç. Dr. Cıldız İsmailova, Kırgız Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Kurnabanbek Kutlu, çeşitli STK temcilcileri ve öğrenciler katıldı.

Kütük: Gayemiz Türk kültürünü yaşatmak

Kültür A.Ş. Genel Müdürü Nevzat Kütük, programın açılışında yaptığı konuşmada, İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak Türk Dünyası ile ilgili her etkinliğe özel bir önem verdiklerini belirterek, Türk topluluklarının kültürlerinin yaşamasını ve birbirleriyle kültürel irtibatını sağlamak için gayret gösterdiklerini söyledi.

Kütük, Cengiz Aytmatov’un, Kırgızistan’ın yetiştirdiği en büyük edebiyatçılardan birisi olduğunu belirterek, “Kazak şair Muhtar Şahanov, ‘Dünyadan iki Cengiz geçti. Birisi Cengiz Han, elinde kılıcıyla savaş meydanlarında at sürdü. Diğeri, elinde kalemiyle insanlığa ve dünyaya barış ve sevgi dağıttı. Bu da Cengiz Aytmatov’dur’ der. Bu anlamda Cengiz Aytmatov’un romanlarında, hikâyelerinde topluma verdiği mesajlar itibariyle insanlığın barış, kardeşlik, huzur ve gelecekle ilgili olumlu duygularla yaşamasını sağlayacak ögeler, ön plana çıkartılmıştır. Yüzlerce eserinin birçoğu Türkçeye çevrilmiş, Türkiye’de de en çok tanınan yazarlarımızdan bir tanesi olmuştur” dedi.

Junusov: Küçük bir köyden bütün dünyaya

Kırgız Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Prof. Dr. İbrahim Junusov da, Büyükelçilik ve Kırgız halkı adına davetlileri selâmlayarak başladığı konuşmasında, Beşiktaş’ta meydana gelen terör saldırısında hayatını kaybedenler için taziye dileklerini dile getirdi. Kırgızistan’ın, Türk dünyasında yaşanan her şeyle ilgili olduğunu belirten Junusov, kötü şeylere üzülüp, güzel şeylere sevindiklerini kaydetti. Junusov, Kırgızistan’ın bağımsızlığını ilk tanıyan ve Kırgızistan’da ilk büyükelçilik açan ülkenin Türkiye olduğunu; buna karşılık Kırgızistan’ın da ilk elçiliğini Türkiye’de açtığını hatırlattı.

Cengiz Aytmatov’un doğum yıldönümü kutlamalarını 12 Aralık’ta Ankara’da gerçekleştirdiklerini belirten Junusov, “Bu gün İstanbul’da kutluyoruz. Yarın da Kastamonu’da kutlayacağız. Türk Milletine bu büyük yazarımıza gösterdiği ilgi ve onun tanıtılmasına verdiği destekten dolayı çok teşekkür ediyorum” dedi.

Aytmatov’un, Kırgızistan’da Şeker isimli küçük bir köyde doğduğunu ancak şöhretinin bütün dünyaya yayıldığını belirten Junusov, “Aytmatov, Kırgız adını, tarihini ve dilini bütün dünyaya tanıtarak, Kırgız kültürüne çok büyük hizmet etmiştir. Aytmatov, sadece bir Kırgız ya da Türk yazar olarak değil, bir dünya yazarı olarak bilinmektedir” dedi. Aytmatov’un, “Seni tanıyan insanlar yaşadığı müddetçe sen de var olacaksın’ sözüne atıfta bulunan Junusov, Aytmatov’u seven bu kadar insanın varlığının, Aytmatov’un hâlâ yaşadığının bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Junusov, sanatçıların iki ömürleri olduğunu, birisinin hayattaki ömürleri, diğerinin de vefatından sonra eserleriyle yaşadığı ömürleri olduğunu belirterek, bir sanatçı için asıl önemli olan şeyin, öldükten sonra eserleriyle yaşaması olduğunu söyledi. Junusov, “Biz, şu an Aytmatov’un ikinci ömrünü ne kadar güzel yaşadığını görmekteyiz” dedi.

Aytmatov’un hayatında 8 rakamının önemine işaret eden Junusov, onun 1928 yılında doğduğunu, 8 sene önce vefat ettiğini, bu yıl da doğumunun 88. yıldönümünü kutladıklarını belirterek, “8 rakamı, sonsuzluğu ifade etmektedir ve biz, Aytmatov’un 8 rakamıyla özdeşleştiğini, yani sonsuza kadar yaşayacağına inanıyoruz” dedi.

Junusov, Birleşmiş Milletler’in kayıtlarına göre dünyada 182 devlet olduğunu, Aytmatov’un eserlerinin bu ülkelerden 170’nin diline tercüme edildiğini, eserlerinin 60 milyon okuyucuya ulaştığını kaydetti.

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin “Unutulmak istemiyorsan, insanların gönüllerine girmelisin” sözüne atıfta bulunan Junusov, “İnsanların gönüllerine girebilmek için de iyi bir insan olmak lâzım. Aytmatov’un bu kadar sevilmesi, onun ne kadar iyi ve büyük bir insan olduğunu göstermektedir” dedi. Kırgızların kültür hayatında iki önemli unsur olduğunu, bunlardan birisinin Manas destanı, diğerinin de Cengiz Aytmatov olduğunu belirten Junusov, Manas Destanı’nın Kırgızların geçmişini, Aytmatov’un ise bu gününü anlattığını söyledi.

Kırgız Türkleri ile Türkiye’deki Türklerin göz yapıları arasındaki farka işaret eden Junusov, “Türkler, Orta Asya’dan Anadolu’ya geldiklerinde bu topraklara ne zaman varacaklarına dair duydukları heyecanla gözleri fal taşı gibi açılarak büyümüştür; Kırgızlar ise, Anadolu’ya giden Türk akrabalarımız ne zaman dönecekler diye ufuklara bakmaktan dolayı gözlerimiz böyle küçülmüştür” dedi.

Mevlânâ’nın “İnsanı güzelleştiren ne yüzüdür, ne gözüdür. İnsanı güzelleştiren dilidir” sözünü de hatırlatan Junusov, Kırgızların ve Türklerin aynı dille konuştuklarını belirterek, Türk ve Kırgız kardeşliğinin daim olması temennisinde bulundu.

İsmailova: Aytmatov, Türk dünyasında fikir ve gönül beraberliğini sağlayan isimdir

Daha sonra söz alan Cengiz Aytmatov Türk Dünyası Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Cıldız İsmailova, Kırgızistan’daki anma programında Aytmatov’ın kızkardeşi ve oğluyla görüştüğünü, Kültür A.Ş.’deki anma programı için programın düzenleyicilerine ve katılımcılarına teşekkürlerini ilettiklerini bildirdi.

Cıldız İsmailova, “Türk dünyasında bir zirve: Cengiz Aytmatov” başlıklı tebliğinde, milletin, aynı coğrafyada yaşıyor olmasalar bile, aynı dilin ve düşünme biçiminin terbiyesiyle yetişen insanlar olduğunu belirterek, “Bu terbiye neticesinde her şeyden evvel gönülleri bir araya getiren samimi bir kültür ortamı oluşur. Böyle bir kültürün temelini oluşturduğu medeniyetler de tarihin en köklü medeniyetleridir. Aynı dilin ve düşüncenin şekillendirdiği Türk dünyası, bu bakımdan köklü bir tarihe ve zengin bir medeniyete sahiptir” diye konuştu.

İsmailova, ‘Tarihin hemen her devresinde ağır sınavlardan geçen Türk dünyasının kimi zaman siyasî, kimi zaman sosyal, kimi zaman ekonomik şartlar sebebiyle çok parçalı bir coğrafyada yaşamışsa da, ayrı geçen zamanını telâfi ederek, kaldığı yerden bir ve beraber olarak devam etmenin her zaman bir yolunu bulduğunu’ söyledi. Coğrafî ayrılıkları telâfi etmenin en kolay yolunun edebiyat olduğunu belirten İsmailova, “Çünkü edebiyat, milleti düşüncede, eylemde bir ve beraber kılan dil unsurunu bünyesinde taşır” dedi. İsmailova, Türk dünyasında fikir ve gönül beraberliğini koruyan edebiyatın zirve isimlerinden birisinin Cengiz Aytmatov olduğunu kaydeden İsmailova, Aytmatov’un hayatına ve edebî şahsiyetine dair kısa bilgiler verdi.

İsmailova, “Aytmatov, eserlerinde yer verdiği yüksek şahsiyetli kahramanları ile insanına bir ufuk çizer. O insan, tabiat ve özgürlük söz konusu olduğunda asla aza razı olmaz. Onun eserlerine ve hayatına, milletinin binlerce yıllık hayatı ve tecrübesinin bir özeti olan Manas rehberlik eder” dedi.

Ürekli: Kültür A.Ş., çok güzel işler yapıyor.

Beykent Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Muzaffer Ürekli ise, Aytmatov’a dair hatıralarını anlatırken onun Ata Beyt’te, “Bu gün dünden iyiyiz. Böyle giderse yarın daha iyi oluruz” dediğini nakletti ve “Kültür A.Ş., çok güzel işler yapıyor” dedi. Aytmatov’un Türkiye hakkında çok güzel bir eser vermek istediğini ancak sıhhatinin elvermediğini ifade eden Ürekli, “Elverseydi, Gülsarı gibi veyahut da Cemile gibi dünyaya destan olacak bir şey muhakkak surette kaleminden çıkacaktı” dedi.

Kırgızistan için üç ismin çok önemli olduğunu ve bunların Kaşgarlı Mahmut, Yusuf Balasagun (Yusuf Has Hacip) ve Cengiz Aytmatov olduğunu dile getiren Ürekli, “Cengiz Aytmatov için ne yapsak azdır ve Aytmatov’un adı, sizler sayesinde dalga dalga yayılacaktır” dedi.

Doğan: Türk Dünyası için yeni projelerimiz var

Türk Dünyası Kültür Mahallesi’nden de sorumlu olan Kültür A.Ş. İdarî İşler Müdürü Salih Doğan, Kültür A.Ş.’nin Türk dünyasına yönelik projeleri hakkında kısa bilgiler verdi. Doğan, “Sayın Genel Müdürümüzün projelerinden birisi olarak Türk Dünyası müzikleri albümü hazırlanıyor. Bir de Türk dünyasının önemli şahsiyetleri için hazırlanacak kitaplardan oluşmasını planladığımız Türk Dünyası kitaplığı projemiz söz konusu. Bahtiyar Vahapzade’den başlamak üzere inşallah böyle bir çalışmamız da olacak” dedi.

Doğan, Cengiz Aytmatov’u anma programlarına her yıl kitap desteği veren Ötüken Yayınları’na da teşekkür etti.

***

Programda daha sonra bir Kırgız öğrenci, monolog gösterisi ile Toprak Ana’yı anlattı.

Bu gösterinin ardından Kültür A.Ş. Genel Müdürü Nevzat Kütük, Kırgız Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Prof. Dr. İbrahim Junusov’a Kültür A.Ş.’nin prestij yayınlarından “Dünya Mirası İstanbul” kitabını hediye etti.

Hasanov: Aytmatov’a Nobel ödülü verilmesi için çalışmalıyız

Programa Türk Keneşi Genel Sekreteri Ramil Hasanov’u temsilen katılan Genel Sekreter Yardımcısı Abzal Saparbekuly de, hayattayken kendisinden esirgenen Nobel ödülünün hiç olmazsa vefatından sonra Aytmatov’a verilmesi için çaba harcanması gerektiğini dile getirdi. Hasanov, “Hatta kendimizin, Türk dünyasının bir Nobel’ini takdim etmemiz gerekiyor” dedi. Ünlü Türk yazarların ve şairlerin eserlerinin bütün Türk dünyası okullarında seçmeli ders olarak okutulması önerisinde de bulunan Hasanov, ayrıca Cengiz Aytmatov ödülleri verilmesi gerektiğini söyledi. Hasanov, “Türk dünyasında yeni bir uyanış var. Bu uyanış, yavaş yavaş geliyor. Bu uyanışta herkesin bir katkısı olması gerektiğini düşünüyorum” dedi.

Hasanov’un konuşmasının ardından Kültür A.Ş. Genel Müdürü Nevzat Kütük, Cengiz Aytmatov Türk Dünyası Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Cıldız İsmailova’ya; Kırgız Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Prof. Dr. İbrahim Junusov, Beykent Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Muzaffer Ürekli’ye günün hatırası olarak hediye takdim etti.

Kütük: 2018’de Cengiz Aytmatov ödülleri vermeye başlayabiliriz

Kültür A.Ş. Genel Müdürü Nevzat Kütük, 2018 yılının Kırgızistan’da Cengiz Aytmatov yılı ilân edildiğinin hatırlatılarak, o tarihte Cengiz Aytmatov ödülleri verilmesi için öncülük edip edemeyeceklerinin sorulması üzerine açıklamada bulundu. Kütük, Genel Müdürlük yerleşkesi içerisinde yer alan anfitiyatronun üzerini kapatarak büyük bir salon hâline getirmek istediklerini, bundan sonraki anma toplantılarını o salonda gerçekleştirebileceklerini, 2018 yılında da “Cengiz Aytmatov Ödülleri”nin verilmesine başlayabileceklerini söyledi. Kütük, Türk Dünyasının önemli şahsiyetlerinin adının yaşatılması için üzerlerine düşen ne varsa yapmaya hazır olduklarını kaydetti.

Anma programının sonunda, Türk Dünyası Kültür Mahallesi’nde açılan Cengiz Aytmatov Sergisi gezildi.

Programın sonunda davetlilere pilav ikram edildi.